Geschiedenis / 1900-nu

Als Koning Willem III in 1890 sterft, is zijn docher Wilhemina (1880-1962) de enige die hem kan opvolgen. Zij is dan nog maar 10 jaar en dus nog te jong om hem op te volgen. Daarom neemt Koningin Emma als regentes  het bewind voor haar dochter Wilhelmina tot dat Wilhemina 18 jaar is.

Koningin-regentes Emma , Koningin Juliana en Koningin Wilhelmina (RVD)

 

Koningin Wilhelmina regeert vervolgens vijftig jaar.  Als staatshoofd maakt zij twee wereldoorlogen en de dekolonisatie van Indonesië mee. In de jaren 1940-’45 verblijft de Nederlandse regering in ballingschap in Londen. Haar standvastige optreden in die tijd levert haar in binnen- en buitenland veel respect op.

Uit haar huwelijk met Hertog Hendrik van Mecklenburg wordt in 1909 Prinses Juliana geboren.
Koningin Wilhelmina doet in 1948 afstand van de troon. Zij wil dan weer Prinses Wilhelmina genoemd worden. De Prinses trekt zich terug op Paleis Het Loo in Apeldoorn.

Koningin Juliana trouwt in 1937 met Prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld . Het echtpaar krijgt vier dochters: Beatrix (1938), Irene (1939), Margriet (1943, in Canadese ballingschap) en Christina (1947). Het gezin leeft zowel voor als na de oorlog op Paleis Soestdijk.

Koningin Juliana regeert van 1948 tot 1980.

De Nederlandse samenleving ondergaat in de regeringsperiode grote veranderingen, zoals de naoorlogse wederopbouw, studenten onrusten in de jaren zestig en de oliecrises midden jaren zeventig. Koningin Juliana maakt zich geliefd door haar maatschappelijke betrokkenheid en haar informele optreden.

Koningin Juliana en Prins Bernard krijgen 14 kleinkinderen. Prins Willem-Alexander , Prins Friso en Prins Constantijn (kinderen van Koningin Beatrix en Prins Claus -Prins Claus is overleden in 2002-) , Prins Carlos, Prinses Margarita , Prins Jaime , Prinses Maria-Carolina (kinderen van prinses Irene en Prins Carlos Hugo -geschieden in 1981 en Carlos Hugo is in 2010 overleden-), Prins Maurits , Prins Bernard, Prins Pieter-Christiaan , Prins Floris , (kinderen van prinses Margriet) ,  Prins Bernardo , Prins Nicolas  & Juliana (jr.) (kinderen van Prinses Christina en Jorge -geschieden in 1996-). Over deze generatie en hun kinderen is meer te vinden via op de over de oranje pagina’s.

Prinses Juliana overlijdt op 20 maart 2004. Haar man Prins Bernhard sterft datzelfde jaar, op 1 december.

Na haar aftreden in 1980 wordt Juliana opgevolgd door haar oudste dochter Beatrix. Op 30 April 1980 wordt  Beatrix ingehuldigd als vierde koningin in de Nederlandse geschiedenis.

 

In 1966 trouwt Koningin Beatrix de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. Zij krijgen drie zonen, Willem-Alexander (1967), Johan Friso (1968) en Constantijn (1969). Prins Claus overlijdt op 6 oktober 2002.  Op dit moment heeft de koningin 8 kleinkinderen.

 

Bron: RVD {koninklijkhuis.nl}

Geschiedenis / 1800-1900

In de 19de eeuw word Nederland een koninkrijk en kent Nederland 3 koningen. Koning Willem I , Koningin Willem II en Koning Willem III
De latere Koning Willem I (1772-1843) is de oudste zoon van Prins Willem V.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20040317_willem01

Hij bestuurt vanaf 1802 de Duitse vorstendommen Fulda en Corvey die hij als compensatie van Napoleon Bonaparte had gekregen voor het verlies van de Nederlandse domeinen in 1795. Deze Duitse vorstendommen raakt hij in 1806 weer kwijt als hij in een nieuwe oorlog tegen Napoleon Pruisen steunt.
De Fransen vormen de oude Republiek der Nederlanden om tot een moderne eenheidsstaat. Deze krijgt de naam Bataafse Republiek (1795-1806). De Bataafse Republiek wordt in 1806 het Koninkrijk Holland onder de broer van keizer Napoleon, Lodewijk Napoleon. In 1810 wordt het Koninkrijk Holland ingelijfd bij het Franse keizerrijk. Drie jaar later trekken de Fransen zich terug en komt er een einde aan de  overheersing.

Tijdens de val van Napoleon verblijft de Prins van Oranje in Engeland.

In november 1813 keert hij op verzoek van enkele belangrijke Nederlanders terug naar Nederland. Als koningin Willem I aanvaardt hij het aanbod om als soeverein vorst te gaan regeren.
Het Congres van Wenen voegt in 1815 de voormalige Oostenrijkse Nederlanden met Nederland samen tot het Koninkrijk der Nederlanden. Het Congres wijst Willem I  het Groothertogdom Luxemburg toe als compensatie voor het verlies van zijn Nassause bezittingen in Duitsland.
Na 1813 krijgt de Republiek ook de overzeese bezittingen terug die in de Franse tijd door de Engelsen waren bezet. Alleen Ceylon (het huidige Sri Lanka) en Zuid-Afrika blijven in het bezit van de Engelsen.
Willem I regeert als een alleenheerser over het koninkrijk. Hij is wel gebonden aan de grondwet.
De samensmelten van de Noordelijke Nederlanden en de Zuidelijke Nederlanden (België) verloopt slecht. In de zomer van 1830 breekt in Brussel de revolutie uit. De Noordelijke Nederlanden houden een tiendaagse veldtocht, waaraan de latere Koning Willem II (1792-1849) deelneemt. Toch is de revolutie succesvol: het resultaat is een zelfstandig Koninkrijk België. Willem I erkent het koninkrijk pas in 1839.

Willem I treedt in 1840 af en wordt opgevolgd door zijn zoon Willem II.

Willem II trouwt met Anna Paulowna (1795-1865), de dochter van de Russische Tsaar. Zij onderhouden intensieve betrekkingen met hun Russische verwanten.

In het Europese revolutiejaar 1848 zwicht Willem II voor de wensen van een liberale oppositie. Hij stemt in met een grondwet die de macht van de Koning sterk inperkt ten gunste van de volksvertegenwoordiging. Nederlands tweede Koning regeert tot zijn overlijden in 1849.

Zijn opvolger Willem III (1817-1890) verzet zich zonder succes tegen deze inperking van de koninklijke macht.

Koning Willem III trouwt met Sophie van Wurtemberg (1818-1877), zijn nicht. Zij hebben door hun uiteenlopende karakters geen gelukkig huwelijk. De drie zonen uit het huwelijk, Willem (1840-1879), Maurits (1843-1850) en Alexander (1851-1884), sterven allemaal eerder dan hun vader.

Willem III trouwt in 1879 voor de tweede keer, met Emma van Waldeck-Pyrmont (1858-1934). Zij krijgen één dochter, Prinses Wilhelmina. Willem III overlijdt in 1890.
Bron: RVD {koninklijkhuis.nl & beeldbank Nationaal Archief)

Geschiedenis/ 1700-1800

De 18e eeuw kent twee stadhouders: Prins Willem IV (1711-1751) en Prins Willem V (1748-1806)

Willem III laat bij testament alle rechten en bezittingen na aan zijn Friese neef Prins Johan Willem Friso (1687-1711).
Maar de Pruisische Koning Frederik Willem I (een kleinzoon van Frederik Hendrik) vecht die erfenis aan. Als Johan Willem Friso voor de onderhandelingen over de erfenis opweg gaat na Den Haag verdrinkt hij in het Hollands Diep. Er komt daardoor geen akkoord.
De weduwe van Johan Willem Friso, Maria-Louise van Hessen-Kassel, (1688-1765), houdt met succes de positie van het Huis Oranje-Nassau hoog. In 1732 bereikt zij een akkoord over de erfenis met de Pruisische familieleden. Dit akkoord  zorgt er voor dat er materiële basis is voor het huwelijk tussen haar zoon, Prins Willem IV (1711-1751) en de Engelse koningsdochter, Prinses Anna van Hannover (1709-1759). Zij trouwen in 1734.
Willem IV Bron: RVD

Prins Willem IV wordt in 1747 de eerste stadhouder in alle gewesten van de Republiek. Hij was al eerder stadhouder geworden in Groningen en Gelderland. Onder dreiging van een Franse inval gaan ook de andere gewesten overstag. In deze periode wordt in alle gewesten de erfopvolging van het stadhouderschap ingevoerd, in mannelijke en  in vrouwelijke lijn.

Willem IV kan zijn toenemende invloed maar kort benutten: hij sterft in 1751. Zijn enige zoon, Prins Willem V, is dan nog minderjarig.

Na de dood van Willem IV treedt Prinses Anna van Hannover op als regentes voor haar zoon. Na haar dood neemt Hertog van Brunswijk-Wolfenbuttel die taak over. De hertog is dan al waarnemend legerleider.

In 1792 breekt de oorlog uit tussen de Franse revolutionaire Republiek en de coalitie van Oostenrijk, Pruisen, Nederland en Engeland. De oorlog verloopt slecht voor de Republiek en dus ook voor stadhouder Willem V.
Willem V  Bron: RVD
Na de Franse inval in januari 1795 moet Willem V met zijn gezin uitwijken naar Engeland. Hij brengt de laatste vijf jaar van zijn leven in ballingschap in Duitsland door, onder meer in zijn Nassause vorstendommen.
Bron: www.koninklijkhuis.nl 

Geschiedenis/ 1500-1700

De stadhouders van de 16e en 17e eeuw zijn geen absoluut regerende vorsten, maar vormen wel een belangrijke rol in de politiek.

Zij staan in dienst van de afzonderlijke Staten van de zeven gewesten. De stadhouders hebben vooral militaire taken en zijn daardoor nauw betrokken bij het buitenlandse beleid van de Republiek. Dit bezorgt hen een bijna vorstelijke positie.

In Holland en Zeeland wordt Willem van Oranje als stadhouder en legeraanvoerder opgevolgd door zijn zoon, Prins Maurits (1567-1625). Hij wordt daarna ook stadhouder in Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe.

 

Toen prins Maurits overleed volgde Prins Frederik Hendrik (1584-1647), de halfbroer van Maurits, hem op als stadhouder. Beide prinsen waren succesvolle veldheren.

 

Prins Frederik Hendrik. Bron: RVD

 

De enorme economische bloei in Nederland tijdens de eerste helft van de 17e eeuw (de ‘Gouden Eeuw’), heeft effect op de oorlogsvoering. De zogeheten Tachtigjarige Oorlog eindigt in 1648. De Nederlandse Republiek wordt bij de Vrede van Münster (Westfalen) internationaal erkend.

 

In 1647 wordt Prins Willem II stadhouder. Na de ondertekening van de vrede in 1648  raakt hij al snel  betrokken bij een conflict over de inkrimping van het leger. Als Willem II in 1650 onverwacht overlijdt, benoemen de Staten van Holland en de meeste andere gewesten geen nieuwe stadhouder meer.

Prins Willem II Bron: RVD

 

Deze beslissing is relatief gemakkelijk , omdat de enige zoon van Willem II  pas enkele dagen na de dood van zijn vader geboren word.

 

Terwijl de Nassaus de rol van stadhouder niet meer vervullen blijven de Nassaus zelfs in het zogeheten Eerste Stadhouderloze Tijdperk een rol spelen in de Republiek. In Friesland bleef de Friese tak van de Nassaus het stadhouderschap vervullen. De Friese tak bestaat uit afstammelingen van de broer van Willem van Oranje. Willem Frederik is stadhouder van 1640 tot 1664 en Hendrik Casimir van 1664 tot 1696.

 

Een ander familielid, Graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen, bekleedt de positie van veldmaarschalk. De Staten van Holland nemen de opvoeding op zich van de jonge Prins van Oranje in Den Haag.

 

Engeland en Frankrijk voeren in 1672 een gezamenlijke aanval op de Republiek uit. Onder druk van de bevolking krijgt Willem III (1650-1702) dezelfde bevoegdheden als zijn voorouders. Willem III weet de kansen in de strijd te keren. Dankzij zijn militaire successen verwerft hij een sterke positie als stadhouder.

 

Willem III is een pleitbezorger van een Europees evenwicht. Hij bestrijdt zijn hele verdere leven de Franse aspiraties in Europa. In verschillende oorlogen brengt Willem III geslaagde allianties tegen de Fransen bijeen.

 

Prins Willem III trouwt in 1677 met zijn Engelse nicht, Mary Stuart (1662–1695). Haar vader is de katholieke Koning Jacobus II (In het engels James II). De Engelsen zien het geloof van de Koning steeds meer als een bedreiging voor de positie van het protestantse geloof in hun land.

 

Zij roepen daarom in 1688 met succes de hulp in van Willem III en zijn vrouw. In de zogeheten Glorious Revolution wordt Jacobus II van de troon verdreven. Het echtpaar wordt een jaar later tot Koning en Koningin van Engeland, Schotland en Ierland gekroond.

 

Juist op het moment dat er een nieuwe oorlog tegen Frankrijk uitbreekt, overlijdt de Koning-stadhouder in 1702 kinderloos. In Engeland volgt zijn schoonzus hem op. In de Republiek begint – weer met uitzondering van Friesland – een stadhouderloos tijdperk. Dit duurt tot 1747.

 

Geschiedenis / 1400 – 1600

Voor de geschiedenis van de oranjes gaan we terug naar de 15de eeuw. In deze eeuw ontstaat de band tussen het Huis Nassau, later Oranje-Nassau, en Nederland.

We gaan om precies te zijn terug naar 1403. In dat jaar trouwde Graaf Engelbrecht I van Nassau met Johanna van Polanen, vrouwe van Breda.

Door hun groeiend familiebezit groeide de Bredase Nassaus al snel tot de hoogste edelen van Nederland. Zij krijgen ook steeds belangrijkere functies van de Bourgondische en Habsburgse hertogen, die grote delen van de Nederlanden als landheren besturen.

Zo bekleedt Graaf Hendrik III van Nassau (1483-1538) hoge burgerlijke en militaire ambten. En is hij betrokken bij de opvoeding van Keizer Karel V.<

Hendrik III trouwt met de Bourgondische edelvrouwe Claudia van Chalon. Hun zoon René erft het soevereine prinsdom Orange van zijn oom Philibert van Chalon.

Als René in 1544 kinderloos sterft, laat hij zijn bezittingen na aan zijn  Duitse neef Willem van Nassau (1533-1584). Als Prins Willem I is hij de stamvader van het Huis Oranje-Nassau.

Als zijn neef René van Chalon in 1544 sterft, woont Willem nog bij zijn ouders. Willem mag van Keizer Karel V de erfenis van zijn neef aanvaarden. De Keizer stelt wel als voorwaarde dat Willems opvoeding voltooid moet worden aan het Keizerlijke hof in Brussel. Ook moet hij katholiek worden opgevoed. Willems Lutherse ouders stemmen daarmee in. Vanaf dat moment is Willem de Prins van Oranje.

Keizer Karel V raakt zeer gesteld op de jonge Prins, die mede daardoor snel carrière maakt. De opvolger van Karel V als Heer der Nederlanden, Koning Philips II van Spanje, benoemt Willem in 1559 tot stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Daarna verslechtert de verhouding tussen beiden al snel. Daarnaast heeft hij moeite met de Brusselse centralisatiepolitiek. Willem van Oranje steunt de vervolging van de protestanten niet.

In 1566 richten ontevreden protestanten vernielingen aan in talloze katholieke kerken. Deze zogeheten beeldenstorm verspreidt zich vanuit Vlaanderen naar de andere Nederlandse gewesten. Philips II besluit militair in te grijpen. Willem van Oranje wijkt uit naar het gebied van de Nassaus en redt daarmee zijn leven.’

Schilderij Willem van Oranje. Archief RVD

Maar de opstand in de Noordelijke Nederlanden gaat door. Willem van Oranje geeft vanaf 1572 met wisselend succes leiding aan die vrijheidsstrijd. Hiermee legt hij de basis voor de band tussen Nederland en het Huis Oranje-Nassau. Drie broers van Prins Willem sneuvelen bij militaire acties.

Zijn broer, Graaf Jan de Oude, is enige tijd stadhouder in Gelderland. Hij neemt het initiatief tot de Unie van Utrecht. Daarin gaan de zeven noordelijke gewesten een oorlogsverbond aan tegen Philips II.
Prins Willem kiest als zijn eerste huwelijkspartner Anna van Egmond, Gravin van Buren (1533-1558). Zij brengt in het huwelijk belangrijke bezittingen mee in Holland en Zeeland. Bij de keuze voor zijn volgende huwelijkspartners geven vooral politieke ontwikkelingen de doorslag. Zijn laatste echtgenote is Louise de Coligny (1555-1620). Zij is de dochter van de in 1572 vermoorde leider van de Hugenoten, de Franse protestanten. In 1584 wordt Prins Willem I in Delft vermoord.

Bron: RVD {www.Koninklijkhuis.nl